Strona główna / Blog / Konstrukcje z drewna / Legary – co to? Zastosowanie i rodzaje
Aktualizacja treści: · Opublikowano:
Legary – co to? Zastosowanie i rodzaje
Legar to belka, która leży pod deskami i przenosi ich obciążenie na podłoże albo na podpory. Widać ją tylko podczas budowy — potem znika pod powierzchnią i zostaje na lata. Dlatego pytanie „co to są legary" pada u nas najczęściej razem z drugim: z czego mają być i jakiego przekroju. Poniżej opisujemy jedno i drugie, na materiale, który realnie mamy w magazynie.
Co to jest legar i jaką pełni funkcję
Legar to element konstrukcji, który stanowi podparcie i podstawę dla właściwej podłogi lub tarasu. Belki układa się równolegle, w stałym rozstawie, a na nich mocuje deski — prostopadle do przebiegu legarów. Cała powierzchnia opiera się więc nie na podłożu, tylko na tym ruszcie.
Z tego wynikają trzy zadania, które legar wykonuje jednocześnie:
- przenosi obciążenie z desek na podłoże albo na podpory — deska pracuje na krótkim odcinku między legarami, zamiast uginać się na całej długości,
- trzyma deski w jednej płaszczyźnie — to legar, a nie deska, wyznacza poziom gotowej powierzchni; dlatego ruszt poziomuje się przed ułożeniem desek, a nie po,
- odsuwa drewno od podłoża — pod deskami zostaje szczelina, którą przechodzi powietrze; bez niej wilgoć nie ma jak odparować.
Legar nie jest elementem wykończeniowym: po ułożeniu podłogi nie widać go w ogóle. Ma za to jedną kłopotliwą cechę — jest niewymienialny bez rozebrania powierzchni. Dlatego przy wycenie pytamy o niego równie dokładnie jak o deskę, choć klient przychodzi zwykle po deskę.
Legar, lager, kantówka, łata — co się z czym myli
Cztery nazwy krążą wymiennie, a oznaczają różne rzeczy. Porządkujemy je, bo pomyłka kończy się zamówieniem innego materiału, niż potrzeba.
| Nazwa | Czym jest | Typowy przekrój |
|---|---|---|
| Legar | belka rusztu pod deski podłogi albo tarasu; przekrój prostokątny, wyraźnie wyższy niż szerszy | 45×70, 45×75, 40×60 mm |
| Kantówka | osobny asortyment o przekroju kwadratowym lub zbliżonym; element konstrukcji, słupek, mniejsza belka | 70×70, 90×90 mm |
| Łata i kontrłata | listwa rusztu dachowego albo elewacyjnego, cieńsza od legara | 25×50, 30×50 mm |
| Belka konstrukcyjna | element nośny budynku o przekroju dobranym z projektu | od 100×200 mm wzwyż |
Przewiń tabelę w poziomie, żeby zobaczyć wszystkie kolumny
Najczęstsze nieporozumienie dotyczy pary legar – kantówka. Gdy w zapytaniu pada „legar 90×90" albo „legar 140×140", chodzi już o kantówkę: takich przekrojów nie prowadzi się jako legarów, bo kwadratowy przekrój nie daje sztywności tam, gdzie jest potrzebna. My odpowiadamy wtedy wprost, że legara o tym wymiarze nie mamy, ale mamy kantówkę — i pytamy, do czego ma pracować.
„Lager" i „lagry" to potoczne, przekręcone formy słowa legar — dotyczą tej samej rzeczy. Poprawna nazwa w handlu drewnem to legar i pod nią znajdziesz towar w cennikach.
Łata i kontrłata to z kolei ruszt pionowy albo dachowy, nie podłogowy. Opisaliśmy je osobno na stronie łat i kontrłat, a kantówki — w dziale kantówek.
Gdzie stosuje się legary
Ruszt z legarów sprawdza się wszędzie tam, gdzie powierzchnia ma być odsunięta od podłoża. Nie ma znaczenia, czy podłoga leży wewnątrz budynku, czy na zewnątrz — zmienia się gatunek drewna i sposób zabezpieczenia, nie sama zasada.
Taras
Najczęstsze zastosowanie. Ruszt leży na podkładkach, wspornikach albo bloczkach; gatunek legara dobiera się do deski. Przekroje i rozstaw opisujemy we wpisie o legarach pod taras.
Podłoga wewnętrzna
Deska podłogowa albo płyta na ruszcie ułożonym na stropie lub na wylewce. Tu legarem bywa drewno konstrukcyjne C24 — piszemy o tym niżej.
Poddasze
Podłoga na poddaszu użytkowym układana na ruszcie, często z warstwą izolacji między belkami. Przekrój wynika z rozpiętości między podporami, więc dobiera go projekt.
Balkon
Powierzchnia podniesiona nad izolacją, zwykle na niskich profilach. Przy małym prześwicie stosuje się ruszt aluminiowy zamiast drewnianego.
Wspólny mianownik wszystkich czterech zastosowań: legar nie leży bezpośrednio na twardym podłożu. Między nim a betonem, kostką czy gruntem musi być element dystansowy, inaczej woda zbiera się w miejscu styku i to tam drewno psuje się najszybciej. Rolę tę pełnią podkładki pod legary o stałej grubości albo wsporniki regulowane, gdy trzeba wyrównać spadek.
Rodzaje legarów i ich przekroje
Legary dzielą się przede wszystkim materiałem. Drewniane pracują pod deską drewnianą, profile aluminiowe i kompozytowe — pod deską kompozytową. Wymiar podajemy w kolejności szerokość × wysokość, czyli tak, jak belka leży na podłożu.
| Rodzina | Przekrój | Gdzie pracuje |
|---|---|---|
| Modrzew syberyjski lity | 45×70 mm oraz 45×68 mm | tarasy z desek drewnianych — najczęściej wybierana rodzina |
| Świerk klejony | 45×75 mm | tarasy z desek świerkowych, sosnowych i z termodrewna |
| Sosna impregnowana ciśnieniowo | 40×75 mm | tarasy stawiane na gruncie i konstrukcje w stałym kontakcie z wilgocią |
| Drewno konstrukcyjne C24 | 45×70 mm 45×95 mm | podłogi wewnętrzne i poddasza, gdzie liczy się nośność rusztu |
| Drewno impregnowane | 50×100 mm 50×150 mm | ruszt na większym rozstawie podpór |
| Egzotyk keruing | 40×60 mm | tarasy z desek egzotycznych, przede wszystkim bangkirai |
| Aluminium | 25×40 mm 40×50 mm | deski kompozytowe, balkony i tarasy o małym prześwicie |
| Kompozyt | 30×40 mm wzmocniony 43×53 mm | deski kompozytowe tego samego systemu |
| Profil PVC | 30×50 mm | deski kompozytowe na bazie PVC |
Przewiń tabelę w poziomie, żeby zobaczyć wszystkie kolumny
Dostępność konkretnej długości potwierdzamy przy wycenie — rodziny paletowe rotują szybko, a część profili sprowadzamy pod zamówienie. Pełne zestawienie długości znajdziesz na stronach legarów tarasowych i legarów drewnianych.
Dlaczego pod kompozyt nie kładzie się drewna
Deska kompozytowa i legar drewniany pracują w innym tempie i inaczej reagują na wilgoć, a montaż odbywa się na klipsach systemowych wchodzących w rowek profilu, nie na wkręt przechodzący przez deskę. Dlatego producenci systemów kompozytowych przewidują własną podkonstrukcję — aluminiową albo kompozytową — i od jej zastosowania uzależniają gwarancję. Profile opisujemy przy desce kompozytowej.
Legary pod podłogę drewnianą i na poddaszu
Podłoga na legarach różni się od tarasu dwiema rzeczami: pracuje w suchym wnętrzu i przenosi inne obciążenia. Zmienia to dobór materiału.
Pod podłogę wewnętrzną zamiast legara tarasowego idzie u nas zwykle drewno konstrukcyjne C24 w przekroju 45×70 lub 45×95 mm. To materiał sortowany wytrzymałościowo, suszony komorowo i strugany czterostronnie — a więc dobrany pod nośność rusztu, nie pod odporność na deszcz. Pełne zestawienie przekrojów i długości jest na stronie drewna budowlanego C24.
Do wnętrz sugerujemy drewno suszone komorowo, nie impregnowane ciśnieniowo — to drugie jest dedykowane na zewnątrz. Jeśli ruszt ma leżeć na wylewce w pomieszczeniu narażonym na wilgoć, materiał dobieramy indywidualnie przy wycenie.
Deski podłogowej nie klei się do wylewki
To pytanie wraca regularnie, więc odpowiadamy wprost: deski podłogowej z drewna iglastego i z modrzewia nie przykleja się bezpośrednio do podłoża — są przeznaczone do montażu na legarach i wkrętach. Klejenie stosuje się przy innych rodzajach podłóg, nie przy litej desce, którą mamy w ofercie. W magazynie trzymamy deskę podłogową świerkową 24×146 mm oraz deskę z modrzewia syberyjskiego; obie układa się na ruszcie.
Poddasze
Na poddaszu użytkowym ruszt układa się zwykle na belkach stropowych, a przestrzeń między legarami wykorzystuje się na izolację. Rozpiętość między podporami bywa tu większa niż przy podłodze na gruncie, więc przekroju nie da się podać z tabeli — wynika z projektu konstrukcji. Piszemy o tym szerzej w sekcji o doborze przekroju.
Rozstawu legarów pod podłogą wewnętrzną nie podajemy jedną liczbą. Zależy on od grubości deski albo płyty, od rozpiętości i od tego, co się na podłodze znajdzie — a my nie ustanawiamy tu własnego standardu. Przy wycenie liczymy go dla konkretnego układu, gdy znamy grubość deski i rozstaw podpór.
Jak dobrać przekrój i gatunek legara
Legar pracuje na zginanie między punktami podparcia. Im dalej od siebie stoją podpory, tym wyższy musi być przekrój — i to wysokość legara, a nie jego szerokość, decyduje o sztywności. Dlatego typowe legary są wąskie i wysokie: 45 mm szerokości przy 70 lub 75 mm wysokości, a nie odwrotnie.
Przy doborze wymiaru liczą się trzy rzeczy:
- rozstaw podpór pod legarem — legar oparty co pół metra pracuje na krótkich odcinkach i wystarcza mu mniejszy przekrój; oparty tylko na dwóch końcach musi być znacznie wyższy,
- rodzaj i grubość deski — cienka deska wymaga gęstszej podkonstrukcji niż gruba,
- wysokość, jaka zostaje do poziomu progu — cały układ podkładka + legar + deska musi zmieścić się pod drzwiami, więc czasem trzeba zejść z wysokością belki i zagęścić podpory pod nią.
Gatunek dobieramy natomiast do trwałości i pracy deski, a nie do jej wyglądu — legara po ułożeniu i tak nie widać. Pod deskę egzotyczną idzie legar egzotyczny, bo drewno gęstsze i trwalsze przetrzyma tyle samo lat co powierzchnia, a łącznik pewniej się w nim trzyma. Pod deskę modrzewiową — legar modrzewiowy, pod świerkową i sosnową — świerk klejony albo sosna impregnowana.
Czego nie mamy w legarach: dębu ani buku. Nasza oferta drewna to gatunki iglaste i egzotyk — jeśli w poradniku spotkasz zalecenie z dębiną, u nas odpowiednikiem będzie modrzew, świerk klejony albo keruing.
Czego wymagać od legara, a co jest cechą drewna
Przy odbiorze partii warto wiedzieć, co jest wadą, a co naturalną właściwością materiału — bo te dwie rzeczy bywają mylone, a różnica decyduje o tym, czy zgłoszenie ma podstawy.
W drewnie klasy AB, w której handlujemy, można spodziewać się sęków i drobnych ubytków powierzchni, a także rys skurczowych i pęknięć. Są naturalne w litym drewnie, zwłaszcza iglastym: czoło belki oddaje wodę najszybciej, więc pęka najwcześniej. Element, który dziś lekko nie spękał, może spękać za kilka tygodni. To nie jest wada materiału i nie ma wpływu na nośność gotowego rusztu.
Podobnie odchylenia od idealnej prostoliniowości. W praktyce montażowej radzi się z nimi tak:
- ruszt spinany w ramę koryguje niewielkie krzywizny w trakcie skręcania — belka dociągnięta do konstrukcji prostuje się sama,
- jeśli legary nie tworzą pełnej ramy, dokłada się między nimi poprzeczne łączniki,
- elementy o wyraźniejszej krzywiznie docina się na krótsze odcinki — po skróceniu odchylenie przestaje mieć znaczenie.
Zgłoszenie uzasadniają natomiast uszkodzenia mechaniczne i pęknięcia przechodzące przez cały przekrój. Jeśli masz wątpliwość co do odebranej partii, przyślij zdjęcia — oceniamy takie sprawy indywidualnie, zanim materiał pójdzie na konstrukcję.
Zabezpieczenie przed montażem
Legary z modrzewia syberyjskiego sprzedajemy suszone, nieimpregnowane — modrzew ma naturalną odporność na wilgoć. Osobnymi pozycjami są legary sosnowe i świerkowe impregnowane ciśnieniowo, przeznaczone na zewnątrz; impregnat wprowadza się w drewno pod ciśnieniem w fabryce, nie pędzlem na miejscu.
Drewniany legar warto zabezpieczyć przed montażem, ze wszystkich czterech stron — po ułożeniu desek dostęp do niego znika. Z tego samego powodu nie obiecujemy, że ruszt da się konserwować cyklicznie po zbudowaniu podłogi: w gotowej konstrukcji jest to niewykonalne.
Kolejność warstw przy podłodze na legarach
Sam układ warstw jest w każdym przypadku podobny i zawsze zaczyna się od podłoża, a nie od belek:
- przygotowanie podłoża — wyrównanie i oczyszczenie powierzchni, na której stanie ruszt,
- warstwa przeciwwilgociowa — folia albo izolacja odcinająca dopływ wilgoci od podłoża,
- elementy dystansowe — podkładki o stałej grubości albo wsporniki regulowane, gdy trzeba wyrównać spadek,
- legary — rozłożone w stałym rozstawie, wypoziomowane i zamocowane albo spięte w ramę,
- deski lub płyta — mocowane prostopadle do przebiegu legarów.
Szczegóły samego układania desek — kierunek, mocowanie, wykończenie przy ścianach — opisaliśmy osobno we wpisie o układaniu podłogi drewnianej. Tam znajdziesz też, co robić przy podłodze na wylewce i przy podłodze na stropie drewnianym.
Dwie rzeczy warto zaplanować już na etapie rusztu, bo później nie da się ich poprawić: szczelinę wentylacyjną pod deskami oraz dylatację od ścian i przeszkód. Powierzchnia dosunięta szczelnie do ściany i osadzona bez prześwitu psuje się szybciej niż taka, pod którą powietrze przechodzi swobodnie.
Jak kupić legary w hurtowni
Jesteśmy hurtownią drewna z Warszawy i legary trzymamy na stanie razem z deskami, do których pasują — dzięki temu na jedno zapytanie kompletujemy całą konstrukcję: deskę, legar, podkładki, łączniki i chemię. Materiał wydajemy z magazynu przy Wale Miedzeszyńskim, wysyłamy też w całą Polskę.
Legary docinamy na wymiar w naszym magazynie, jeśli podasz długości — wycenimy cięcie razem z materiałem. Sprzedajemy na sztuki, więc nie musisz brać pełnej wiązki.
Czego nie robimy: nie dobieramy przekrojów do konstrukcji nośnych bez projektu i nie impregnujemy materiału powierzonego. Montaż realizujemy wyłącznie w Warszawie i okolicach — sam materiał, przygotowany do montażu, wysyłamy dalej.
Chcesz porównać karty produktów i długości legarów w jednym miejscu? Znajdziesz je w naszym sklepie.
drewno24.pl — sklep Dombal Legaryi akcesoria Zobacz w sklepie
Tarasy
Łączniki
Drewno klejone
Termodrewno
Elewacje
Chemia
Najczęstsze pytania o legary
Co to są legary?
Legary to belki tworzące ruszt, na którym układa się deski podłogi albo tarasu. Leżą równolegle, w stałym rozstawie, a deski mocuje się do nich prostopadle. Przenoszą obciążenie z desek na podłoże lub na podpory, wyznaczają poziom gotowej powierzchni i odsuwają drewno od podłoża, zostawiając pod nim szczelinę wentylacyjną.
Czym różni się legar od kantówki?
Przekrojem i zastosowaniem. Legar ma przekrój prostokątny, wyraźnie wyższy niż szerszy — na przykład 45×70 mm — bo o sztywności decyduje jego wysokość. Kantówka ma przekrój kwadratowy lub zbliżony, jak 70×70 czy 90×90 mm, i jest osobnym asortymentem: pracuje jako słupek albo mniejsza belka konstrukcyjna. Zapytanie o „legar 90×90" dotyczy w praktyce kantówki.
Jakie legary na podłogę drewnianą?
Pod podłogę wewnętrzną stosujemy zwykle drewno konstrukcyjne C24 w przekroju 45×70 lub 45×95 mm — sortowane wytrzymałościowo, suszone komorowo i strugane. Do wnętrz sugerujemy materiał suszony komorowo, a nie impregnowany ciśnieniowo, bo ten drugi jest dedykowany na zewnątrz. Przekrój dobiera się do rozpiętości między podporami i do grubości deski.
Czy deskę podłogową można przykleić zamiast układać na legarach?
Litej deski podłogowej z drewna iglastego i z modrzewia nie przykleja się bezpośrednio do wylewki — jest przeznaczona do montażu na legarach i wkrętach. Ruszt daje jej możliwość pracy i zapewnia wentylację od spodu, czego klejenie nie daje.
Z jakiego drewna są legary?
W ofercie mamy legary z modrzewia syberyjskiego, ze świerku klejonego, z sosny impregnowanej ciśnieniowo oraz z drewna egzotycznego keruing. Pod podłogi wewnętrzne stosujemy drewno konstrukcyjne C24. Nie mamy natomiast legarów dębowych ani bukowych — nasza oferta drewna to gatunki iglaste i egzotyk.
Czy legary trzeba impregnować?
Legary z modrzewia syberyjskiego sprzedajemy suszone i nieimpregnowane — modrzew ma naturalną odporność na wilgoć. Osobnymi pozycjami są legary sosnowe i świerkowe impregnowane ciśnieniowo, przeznaczone na zewnątrz. Drewniany legar warto zabezpieczyć czterostronnie przed montażem, bo po ułożeniu desek dostęp do niego znika.
Czy sęk albo pęknięcie na czole legara to wada?
Nie. W drewnie klasy AB można spodziewać się sęków, drobnych ubytków powierzchni oraz rys skurczowych i pęknięć — są naturalne w litym drewnie iglastym i nie wpływają na nośność rusztu. Zgłoszenie uzasadniają uszkodzenia mechaniczne i pęknięcia przechodzące przez cały przekrój; takie sprawy oceniamy po zdjęciach.
Jakie legary pod deski kompozytowe?
Aluminiowe albo kompozytowe, nie drewniane. Kompozyt pracuje inaczej niż drewno, a montaż odbywa się na klipsach wchodzących w rowek profilu. W ofercie mamy profile aluminiowe 25×40 i 40×50 mm, legary kompozytowe 30×40 mm i wzmocnione 43×53 mm oraz profil PVC 30×50 mm. Rozstaw wynika wtedy z instrukcji producenta danego systemu — opisujemy go we wpisie o legarach pod taras.
Czy docinacie legary na wymiar?
Tak, docinamy legary na podane długości w naszym magazynie i wyceniamy cięcie razem z materiałem. Sprzedajemy na sztuki, więc nie trzeba brać pełnej wiązki. Przy zapytaniu podaj wymiary powierzchni albo rysunek — policzymy z tego ilość materiału.
Wycena
Policzymy legary pod Twoją konstrukcję
Napisz, co budujesz i jaką deskę wybierasz — dobierzemy przekrój legara, skompletujemy resztę materiału i policzymy ilość.
- dobierzemy gatunek i przekrój legara do deski oraz do rozstawu podpór
- skompletujemy podkładki, łączniki i chemię w jednym zapytaniu
- docinamy legary na wymiar w naszym magazynie
E-mail: info@dombal.com.pl
Telefon: +48 22 672 00 10
Magazyn: ul. Wał Miedzeszyński 584, 03-994 Warszawa